Filozofia, etyka

Jeśli szukasz książek filozoficznych - klasycznych dzieł Platona i Arystotelesa, pism Kanta albo bardziej przystępnych wprowadzeń do historii filozofii - to właściwe miejsce. Kategoria zbiera pozycje z różnych epok i nurtów, które pozwalają zmierzyć się z fundamentalnymi pytaniami o sens życia, moralność, wolność i naturę ludzkiego poznania. W antykwariacie Grochowski regularnie pojawiają się tytuły niedostępne już w zwykłych księgarniach - zarówno klasyczne traktaty, jak i rzadsze komentarze, eseje i zbiorowe opracowania.

Filozofia starożytna - Platon, Arystoteles i stoicy

Fundament zachodniej myśli filozoficznej zbudowali starożytni Grecy i ich dzieła wciąż są punktem odniesienia dla każdego, kto poważnie traktuje filozofię. Platon i jego dialogi - Państwo, Uczta, Fedon czy Obrona Sokratesa - to lektury, przy których trudno przejść obojętnie. Sokrates jako postać filozoficzna pojawia się właściwie w każdej poważnej historii filozofii, a pytania, które zadawał mieszkańcom Aten, do dziś nie tracą na ostrości. Arystoteles próbował ogarnąć całość wiedzy - jego Etyka nikomachejska jest jednym z najważniejszych dzieł o cnocie i dobrym życiu, jakie kiedykolwiek napisano.

Osobny rozdział stanowią stoicy - szczególnie lubiani przez czytelników szukających w filozofii praktycznej mądrości. Marek Aureliusz i jego Medytacje, Seneka z listami i esejami, Epiktet z Diatryb - to autorzy, którzy pisali o emocjach, obowiązku i codziennym życiu z zaskakującą trzeźwością. Medytacje Marka Aureliusza to jedna z tych książek filozoficznych, po które sięgają czytelnicy bez żadnego akademickiego przygotowania i wychodzą z poczuciem, że coś ważnego z nich wzięli.

Nowożytna filozofia - Kant, Kartezjusz i Nietzsche

Przełom nowożytności przyniósł nowe pytania i nowych myślicieli. René Descartes słynnym "cogito ergo sum" ustawił problem ludzkiego poznania w centrum filozofii i zapoczątkował racjonalizm nowożytny. Jego Rozprawa o metodzie to krótki, ale gęsty od znaczenia tekst. Immanuel Kant poszedł dalej i w Krytyce czystego rozumu przeprowadził analizę tego, co człowiek może wiedzieć i skąd bierze się pewność naszych przekonań - lektura wymagająca, ale jedno z najważniejszych dzieł filozoficznych w historii.

Friedrich Nietzsche pisał inaczej niż większość filozofów - aforystycznie, prowokacyjnie, niekiedy proroczym tonem. Zaratustra, Poza dobrem i złem czy Genealogia moralności to pozycje stawiające trudne pytania o wartości, moralność i kondycję nowoczesnego człowieka. Arthur Schopenhauer, którego wpływ na Nietzschego był znaczny, zajmował się wolą, cierpieniem i metafizyką w sposób otwierającym drzwi całej późniejszej filozofii pesymistycznej. Jego Erystyka - sztuka prowadzenia sporów to z kolei jeden z tych tekstów, po które chętnie sięgają czytelnicy dalecy od akademickiej filozofii.

Egzystencjalizm i filozofia XX wieku

W XX wieku filozofia mocno przesunęła się w stronę pytań o wolność, odpowiedzialność i sens istnienia. Jean-Paul Sartre i egzystencjalizm postawili człowieka w centrum - Bycie i nicość to tekst trudny, ale nagradzający czytelnika gotowego na wysiłek. Martin Heidegger w Byciu i czasie zadał pytanie, które filozofowie starali się omijać przez wieki. Filozofia analityczna, fenomenologia, hermeneutyka - XX wiek to czas, gdy myśl filozoficzna rozgałęziła się na wiele nurtów, które z trudem ze sobą rozmawiają.

Wśród polskich autorów warto zwrócić uwagę na Leszka Kołakowskiego - jego eseje filozoficzne i Główne nurty marksizmu to klasyka, która nie straciła aktualności. Michał Heller łączy filozofię z fizyką i teologią, stawiając fundamentalne pytania o świat i sens istnienia w sposób dostępny dla czytelnika spoza akademii. Filozofia styka się tu z obszarami bliskimi religioznawstwu i teologii - kto szuka w tej okolicy, może też zajrzeć do książek religijnych, gdzie niekiedy trafiają się pozycje z pogranicza obu dziedzin.

Filozofia przystępna - dla tych, którzy zaczynają

Nie każdy musi zaczynać od Kanta. Jostein Gaarder napisał Świat Zofii - powieść prowadzącą przez historię filozofii w przystępnej formie, wciąż jedną z najlepszych lektur wprowadzających. Nigel Warburton w Krótkiej historii filozofii zbiera najważniejsze idee w zwięzłej formie. Alain de Botton łączy filozofię z codziennym życiem bez wymagania akademickiego przygotowania. Filozofia ma też swoją stronę azjatycką - Konfucjusz czy Laozi z Tao Te Ching to teksty z innej tradycji, ale warte uwagi każdego, kto chce poszerzyć perspektywę.

Warto też pamiętać, że pogranicze filozofii i psychologii bywa bardzo płodne - Sigmund Freud, filozofia umysłu czy etyka psychologiczna to obszary, gdzie literatura filozoficzna splata się z książkami o psychologii i razem tworzą interesujące zestawienia.

Oferta w tej kategorii zmienia się regularnie - obok podręczników akademickich i klasyków filozofii pojawiają się zbiory esejów, szkice, traktaty i popularne opracowania. Najciekawsze egzemplarze znikają szybko, więc warto zaglądać częściej.